در نامه‌ای به وزیر کار نسبت به ترک فعل سازمان تأمین اجتماعی در مورد نظارت بر رعایت حقوق کارگران پلتفرمی (به ویژه بهرمندی از بیمه تامین اجتماعی) تذکر دادم: همان‌گونه که مستحضرید، رشد روزافزون اقتصاد دیجیتال و شکل‌گیری پلتفرم‌های خدماتی، حمل‌ونقل و توزیع در کشور، الگوی جدیدی از اشتغال تحت عنوان «کار پلتفرمی» را پدید آورده است. اگرچه این پلتفرم‌ها نقش موثری در ایجاد اشتغال و تسهیل ارائه خدمات ایفا کرده‌اند، اما به دلیل عدم تعریف روشن از وضعیت حقوقی این نیروی کار، شاغلان این بخش از حداقل‌های حمایت‌های قانونی، به‌ویژه «بیمه تأمین اجتماعی»، ایمنی کار و حقوق کار بهره‌مند نیستند. در حال حاضر، شرکتهای پلتفرمی با «مستقل» نامیدن کارگران و استفاده از تعابیری چون «سفیران» یا «کاربران پذیرنده»، از زیر بار تعهدات قانونی و بیمه‌ای شانه خالی می‌کنند؛ این در حالی است که در عمل، از طریق الگوریتم‌ها و ابزارهایی مانند جریمه و تعلیق، کنترل شدید و شبیه‌به-استخدام بر عملکرد، نرخ‌گذاری، شیوه انجام کار برخی از آنان اعمال می‌نمایند. با توجه به تجربیات پیشرو بین‌المللِی (به عنوان مثال دستورالعمل کار پلتفرمی اتحادیه اروپا) شاخص‌های مشخصی برای تشخیص رابطه واقعی استخدامی تعیین شده است. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود با تدوین آیین‌نامه یا لایحه‌ای تکمیلی، ضوابطی برای تعیین نوع رابطه در قوانین کار کشور لحاظ شود؛ بدین معنا که اگر یک پلتفرم واجد حداقل دو شرط از شرایط زیر باشد، رابطه شغلی میان طرفین «استخدامی» تلقی شده و پلتفرم مکلف به پوشش بیمه‌ای و اجرای مقررات کار گردد: •تعیین یا محدودسازی میزان دستمزد: اعمال کنترل مستقیم یا الگوریتمی بر میزان دریافتی و تعرفه خدمات. •الزام به رعایت قواعد رفتار و ظاهر: تعیین ضوابط سخت‌گیرانه برای عملکرد، پوشش، نحوه ارائه خدمت یا کیفیت کار. •نظارت الکترونیکی و ارزیابی مستمر: هدایت، کنترل یا ارزیابی کیفیت کار از طریق ابزارهای الگوریتمی و سیستم‌های نظارتی. •محدود ساختن آزادی در تنظیم ساعات کار: اعمال محدودیت بر پذیرش یا رد سفارش‌ها یا جریمه‌کردن کاربر در صورت عدم حضور در ساعات مشخص. •محدودیت در ایجاد مشتریان مستقل: منع شاغل از ارائه خدمات خارج از پلتفرم یا ایجاد شبکه مشتریان شخصی. این نکته لازم به تذکر است که قوانین کار حاصل سال ها تجربه بشری در جهت کنترل قواعد غیر انسانی دنیای سرمایه داری بوده است و حفاظت از حقوق نیروی کار شاغل در بسترهای دیجیتال و منع سوءاستفاده از الگوریتم‌ها برای فرار از مسئولیت‌های بیمه‌ای، نیازمند تصمیم‌گیری شجاعانه و به‌روزرسانی قوانین طبق استانداردهای روز دنیاست تا ضمن حفظ پویایی کسب‌وکارهای اینترنتی، امنیت شغلی و کرامت انسانی میلیون‌ها کارگر پلتفرمی تضمین گردد. خواهشمند است دستور فرمایید موضوع تدوین چارچوب قانونی جامع برای احراز رابطه کار و پوشش بیمه‌ای این اقشار در اولویت اقدامات آن وزارتخانه قرار گیرد و در صورت لزوم لایحه ای نیز با این موضوع به مجلس تقدیم گردد. #سرمایه‌داری_پلتفرمی